سرنگونی اینترنت: چرا VPNها در زمان قطع محدود عمل می‌کنند؟

در لحظاتی که ارتباطات اینترنتی به‌صورت گسترده اختلال می‌کنند، کاربران متوجه می‌شوند که ابزارهای دسترسی به شبکه، به‌ویژه VPNها، در شرایط محدود به‌صورت کم‌کارایی عمل می‌کنند. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که زیرساخت ارتباطی کشور به‌سرعت به سطح پایینی از ارتباط بین‌المللی سقوط کند، در حالی‌که هنوز مسیرهای جزئی با دسترسی محدود باقی مانده‌اند که می‌توانند ترافیک رمزنگاری‌شده را عبور دهند.

🔗 بیشتر بخوانید: یک بازیگر دیگر از «هری پاتر» درگذشت

به گفته سرویس داخلی رسانه اخبار فناوری تکنا، در این سناریو VPNها تلاش می‌کنند با ایجاد تونل‌های رمزگذاری‌شده میان کاربر و سرورهای خارجی، مسیر ارتباطی را پنهان کنند و امکان دسترسی به داده‌های بین‌المللی را در حدی فراهم کنند. این قابلیت فقط زمانی فعال می‌شود که محدودیت‌ها به‌طور کامل زیرساخت اینترنت را قطع نکرده باشند و هنوز مسیرهای ناپایدار یا جزئی برای انتقال داده وجود داشته باشد.

تحلیل‌های فنی نشان می‌دهد که پروتکل‌ها و راهکارهای نوین VPN که ترافیک را مشابه ارتباطات HTTPS قالب‌بندی می‌کنند، در شرایط محدود به‌تری نسبت به مدل‌های سنتی عمل می‌کنند. این ابزارها سعی می‌کنند ترافیک رمزنگاری‌شده را شبیه‌سازی کنند تا از شناسایی و مسدودسازی توسط سیستم‌های کنترل شبکه جلوگیری شود. با این حال، دسترسی به‌صورت محدود، ناپایدار و با پهنای باند پایین باقی می‌ماند و جایگزین کامل اتصال اینترنت عادی نیست.

🔗 بیشتر بخوانید: سریال «عاشورا» هرشب از شبکه یک سیما پخش می‌شود

کاربران گزارش داده‌اند که VPNها فقط در لحظه‌هایی که مسیرهای بین‌المللی اندکی باز می‌مانند فعال می‌شوند و در دوره‌های قطعی کامل، این سرویس‌ها به‌صورت عملاً بی‌عمل می‌مانند.

عوامل دیگری نیز در این وضعیت نقش دارند. ساختار شبکه اینترنت ایران بر اساس تمرکز تمام ترافیک از یک نقطه است؛ بنابراین کنترل و مسدودسازی از همان نقطه امکان‌پذیر است. در این معماری، اگر ارتباط با اینترنت جهانی به‌طور کامل یا تقریباً قطع شود، هیچ ابزار فیلترشکن یا دورزن بدون اتصال پایه کار نمی‌کند، چرا که همه تونل‌های VPN به زیرساختی نیاز دارند که بسته باشد.

🔗 بیشتر بخوانید: مراسم دوخت پرده تازه کعبه+عکس

در نتیجه، در زمان قطعی کامل اینترنت، اکثر VPNها کاملاً غیرقابلاً بهره‌برداری خواهند بود. وقتی مسیرهای باز محدود باقی می‌مانند، برخی VPNها با بهره‌گیری از رمزگذاری پیشرفته و شبیه‌سازی ترافیک معمول، تا حدی دسترسی به شبکه‌های خارجی را ممکن می‌سازند؛ اما این دسترسی هنوز گسترده، پایدار یا بدون نوسان نیست.