نقد عملکرد وزارت راه: جنگ بهانه‌ای برای پوشاندن ناکارآمدی در مدیریت مسکن است

بازنگری در عملکرد دولتی‌ها در حوزه مسکن

فرشید ایلاتی، کارشناس ارشد بازار مسکن، در تحلیل‌های خود با خبردار به بررسی سیاست‌های کلان مسکن و ارزیابی عملکرد وزارتراه و شهرسازی پرداخت. وی با یادآوری ابلاغ سیاست‌های کلی نظام توسط رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۸۹، خاطرنشان کرد که سال گذشته در مجمع تشخیص مصلحت نظام، جلسه‌ای ویژه برای سنجش میزان تحقق این سیاست‌ها توسط دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه وزارتخانه ذی‌ربط، برگزار شد.

بر اساس نتایج این ارزیابی‌ها، مشخص گردید که وزارت راه و شهرسازی عملکرد رضایت‌بخشی از خود به جا نگذاشته است. چالش اصلی در زمینه واگذاری و عرضه زمین جهت ساخت مسکن حمایتی بوده که نتوانسته انتظارات را برآورده سازد.

شکست در اهداف برنامه هفتم توسعه

این کارشناس با اشاره به سال دوم اجرای برنامه هفتم توسعه، یادآور شد که طبق این سند بالادستی، باید ۲۰ درصد به محدوده شهرها و روستاها افزوده می‌شد تا سکونتگاه‌های جدید ایجاد گردد. انتظار می‌رفت در دو سال نخست، حدود ۸ درصد از این هدف (سالیانه ۴ درصد) محقق شود، اما چنین رخ نداده است. در عمل، میزان اقدامات انجام‌شده کمتر از یک درصد و نزدیک به صفر بوده و الحاقات صورت‌گرفته در مقایسه با ۳۳۰ هزار هکتار پیش‌بینی‌شده در برنامه، عدد ناچیزی محسوب می‌شود.

رتبه آخر در ارزیابی دولت

ایلاتی با تأکید بر اینکه عملکرد وزارت راه نه در بلندمدت و نه در کوتاه‌مدت (شامل بازار اجاره و پروژه‌های نهضت ملی مسکن) قابل دفاع نیست، به رتبه‌بندی اخیر دولت اشاره کرد. بر این اساس، وزارت راه و شهرسازی در انتهای جدول دستگاه‌های اجرایی از نظر رضایت‌مندی قرار گرفته که نشان‌دهنده انحراف از مسیر اهداف کلان است.

جنگ؛ بهانه‌ای برای توجیه ناکارآمدی

وی تأکید کرد که اگرچه کشور در شرایط جنگی قرار دارد که بر تقاضا و ساخت‌وساز اثرگذار است، اما جنگ نباید بهانه‌ای برای ضعف عملکرد وزارت راه در حوزه مسکن باشد. پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه و حتی تا خرداد ۱۴۰۴، وزارتخانه فاقد برنامه مشخص و مؤثری بود. بنابراین، بخشی از مباحث مطرح درباره تأثیرات جنگ، جنبه توجیهی دارد.

نیاز به تدبیر ساختاری

در نهایت، ایلاتی نتیجه گرفت که مسئله اصلی، عدم شفافیت تکلیف وزارت راه در بازار مسکن و مقطعی بودن طرح‌های اجرایی است. این اقدامات نمی‌توانند پاسخگوی مشکلات ساختاری بازار باشند و صرفاً گره‌گشایی موقت محسوب می‌شوند.