ایران در جمع پنج خریدار بزرگ طلا قرار گرفت_خبردار

در ماه‌های تازه، بازار طلا تنها تحت‌تأثیر حرکت اندوخته‌گذاران خرد و نوسانات دلار نبوده؛ بلکه نقش‌آفرینی بازیگری بزرگ‌تر و کم‌سر و صدا، معادلات این بازار را پیچیده‌تر کرده است.

افزایش خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی، به‌اختصاصی در اقتصادهایی که با نااطمینانی ارزی و فشارهای بیرونی روبه رو‌اند، به یکی از روندهای قابل‌دقت سال‌های تازه تبدیل شده است.

بانک مرکزی ایران نیز در همین چارچوب، با وجود فعال‌تر در بازار طلا و تحکیم ذخایر طلایی، سیگنال‌های مهمی به بازار مخابره کرده است؛ سیگنال‌هایی که هم به مدیریت انتظارات تورمی مربوط می‌شود و هم به بازآرایی سبد دارایی‌های سرزمین در برابر شوک‌های بیرونی.

این تغیرات، سوال‌های تازه‌ای را پیش‌روی فعالان بازار قرار داده است: چرا بانک مرکزی به سمت طلا متمایل شده؟ این سیاست چه نسبتی با بازار ارز دارد؟ و آیا خرید طلا می‌تواند به ارامش اقتصاد کلان پشتیبانی کند یا فقطً یک عمل احتیاطی است؟

آسیا؛ بازیگر مهم بازار طلا

در صدر جدول، چین با تقاضای ۸۳۰ تنی با فاصله‌ای معنادار از رقیب ها ایستاده است. اختلاف نزدیک به ۱۲۰ تنی چین با هندِ ۷۱۰.۹ تنی مشخص می کند موتور مهم تقاضای فیزیکی طلا، هم چنان اقتصادهای آسیایی می باشند.

مجموع خرید این دو سرزمین که از ۱۵۴۰ تن عبور کرده، مطلب روشنی به بازار می‌دهد: تعیین‌کننده روندهای طویل مدت طلا دیگر فقطً غرب نیست.

ایالات متحده با ۱۷۵.۳ تن، اگرچه رتبه سوم را نگه داری کرده، اما فاصله تقاضای آن با هند زیاد معنادار است؛ به‌طوری‌که تقاضای آمریکا تقریباً به یک‌چهارم تقاضای هند می‌رسد.

این شکاف، تفاوت نگاه شرق و غرب به طلا را برجسته می‌کند: در حالی که در غرب طلا زیاد تر ابزار اندوخته‌گذاری مالی است، در شرق هم چنان «دارایی ذخیره‌ای» برداشت می‌شود.

جایگاه معنادار ایران در بین غول‌ها

ترکیه با ۱۰۳.۹ تن، آخرین سرزمین با تقاضای سه‌رقمی است، اما مسئله مهم‌تر، رتبه پنجم ایران با تقاضای ۷۲.۷ تنی است؛ رقمی که ایران را بالاتر از اقتصادهایی همانند روسیه، عربستان سعودی و حتی آلمان قرار می‌دهد.

ایرانی‌ها در سال ۲۰۲۵ در کل (سکه، شمش و جواهر) بیشتر از روس‌ها و سعودی‌ها طلا خریده‌اند؛ موضوعی که بیشتر از آنکه به رشد مصرف مربوط باشد، ریشه در حرکت محافظه‌کارانه اندوخته‌گذاران و خانوارها دارد.

طلا به‌گفتن پناهگاه اندوخته در اقتصاد ایران

وجود ایران در جمع پنج سرزمین نخست جهان را باید در چارچوب نقش طلا به‌گفتن «پناهگاه اندوخته» تحلیل کرد.

در شرایطی که نوسانات ارزی، تورم و نااطمینانی‌های اقتصادی هم چنان بخشی از فضای تصمیم‌گیری فعالان اقتصادی است، طلا برای تعداد بسیاری از خانوارها و اندوخته‌گذاران، جانشین ابزارهای مالی پرریسک‌تر شده است.

به گفتن دیگر، تقاضای بالای طلا در ایران بیشتر از آنکه نشانه مصرف باشد، بازتابی از مدیریت ریسک دارایی‌ها است.

مطلب تقاضای ایران برای بازار داخلی طلا

تقاضای قابل‌دقت طلا در ایران یک مطلب دوگانه برای بازار دارد.

از یک‌سو، مشخص می کند طلا هم چنان یکی از یقین‌ترین گزینه‌های نگه داری قیمت در ذهن جامعه است.

از نظر دیگر، این سطح از تقاضا می‌تواند در دوره‌های نوسانی، نوسان‌پذیری قیمت‌ها را تشدید کند؛ چرا که قسمت بزرگی از معامله های، انتظاری و واکنشی به اخبار و متغیرهای کلان است.

با این حال، توانایی سال‌های تازه نشان داده که قسمت عمده این تقاضا ماهیت طویل مدت دارد و در زمان اصلاح‌ها، زیاد تر به «ذخیره قیمت» نزدیک است تا سفته‌بازی مختصر‌زمان.

محمد شعبانی، کارشناس اقتصادی او گفت: آمارها مشخص می کند ایران در سال ۲۰۲۵ در جمع پنج سرزمین اول جهان از نظر تقاضای طلا قرار گرفته است. این عدد در نگاه اول احتمالا بزرگ به نظر برسد، اما هنگامی ساختار اقتصاد ایران را در نظر بگیریم، چندان هم غیرمنتظره نیست.

این کارشناس اقتصادی در ادامه گفت: طلا در ایران فقط یک کالای زینتی نیست؛ بلکه نقش «ذخیره قیمت» دارد. بخشی از این تقاضا مربوط به سکه و شمش است که مستقیماً به حرکت اندوخته‌گذاری خانوارها برمی‌گردد، نه مصرف.

او گفت: این تقاضا نشانه بی‌اعتمادی به دیگر بازارها نیست. بهتر است بگوییم نشانه مدیریت ریسک است.

شعبانی اصرار کرد: در این لیست ایران بالاتر از کشورهایی همانند آلمان و روسیه قرار گرفته است. علت آن تفاوت در کارکرد طلاست. در اقتصادهایی همانند آلمان، ابزارهای مالی متنوع، نرخ تورم پایین‌تر و ارامش نهادی وجود دارد؛ به این علت نیاز کمتری به طلا به‌گفتن سپر تورمی حس می‌شود. اما در ایران، طلا یک دارایی آشنا، نقدشونده و قابل مطمعن است که در دوره‌های گوناگون کارکرد خود را نگه داری کرده و همین نوشته تقاضا را بالا نگه داشته است.

طلا ستون مهم در سبد دارایی

نقشه تقاضای جهانی طلا در سال ۲۰۲۵ به‌وضوح از چرخش بازار به سمت آسیا حکایت دارد؛ چرخشی که ایران نیز بخشی از آن است.

قرار گرفتن ایران در جمع پنج خریدار بزرگ جهان، بالاتر از اقتصادهایی چون آلمان و روسیه، مشخص می کند طلا هم چنان ستون مهمی در سبد دارایی ایرانی‌ها است؛ نه به‌گفتن کالای لوکس، بلکه به‌گفتن ابزار نگه داری قیمت در برابر نااطمینانی‌های اقتصادی.