چرا وصل شدن اینترنت برای کاربران گران همه شد؟_خبردار

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، فضای مجازی ایران در بازه وقتی دی و بهمن ماه سال جاری، فراتر از یک اختلال ساده در شبکه، ناظر تحول بنیادین در مدل حکمرانی بر زیرساخت‌های اینترنتی سرزمین می بود. این دوره که از آن با گفتن «بزرگ‌ترین سکوت دیجیتال» یاد می‌شود، با قطع سراسری ارتباطات در ۱۸ دی ماه اغاز و بعد از ۲۰ روز انسداد کامل، با ابراز بحران جدیدی تحت گفتن «ناپدید شدن حجم ترافیک کاربران» داخل مرحله‌ای تازه شد.

بازدید‌های فنی مشخص می کند که قطعی تازه، طویل‌ترین و عمیق‌ترین توانایی انزوای دیجیتال در تاریخ سرزمین بوده است. برخلاف توانایی‌های قبل، در این بازه حتی «شبکه ملی اطلاعات» نیز با اختلال گسترده روبه رو شد و خدمات بانکی و مطلب‌رسان‌های داخلی در روزهای نخست از دسترس خارج شدند.

با بازگشایی مرحله‌ای اینترنت در هفته اول بهمن ماه، موج گسترده‌ای از شکایات کاربران در خصوص پایان غیرعادی بسته‌های اینترنتی به ثبت رسید. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که بسته‌های چند ده گیگابایتی، در برخی موارد تنها در عرض چند ساعت و بدون منفعت گیری فعال کاربر، به آخر رسیده است.

چرا حجم اینترنت کاربران به‌شدت همه شد؟

با اغاز دسترسی‌های محدود، موجی از نارضایتی کاربران نسبت به پایان سریع بسته‌های اینترنتی شکل گرفت. بازدید‌های کارشناسی مشخص می کند این قضیه حاصل هم‌وقتی چند عامل فنی و مدیریتی بوده است:

۱. اختلال در تفکیک ترافیک داخلی و خارجی

در دوره اختلال، به علت تغییرات مسیریابی و غیرفعال شدن بخشی از سامانه‌های تشخیص ترافیک، بخشی از خدمات داخلی با تعرفه بین‌الملل محاسبه شد. این نوشته علتشد مصرف کاربران، به‌اختصاصی زمان منفعت گیری از محتوای ویدیویی داخلی، با شدت غیرعادی افزایش یابد. 

۲. سربار ناشی از افت شدت

افت شدید شدت بدون قطع کامل ربط، علتفعال شدن مکانیزم‌های بازفرست داده در سیستم‌ها و اپلیکیشن‌ها شد. در این شرایط، حجم تبادل داده در شبکه افزایش می‌یابد، بدون آنکه کاربر عملاً محتوای قابل منفعت گیری‌ای دریافت کند؛ اما این تبادل، از حجم بسته اینترنت کسر می‌شود.

۳. افزایش منفعت گیری از ابزارهای تحول مسیر ترافیک

محدودیت‌ها علتشد منفعت گیری از ابزارهای تحول آی‌پی افزایش یابد. این ابزارها به‌طور ذاتی سربار رمزنگاری و داده‌های اضافه تشکیل می‌کنند و در نتیجه، مصرف واقعی اینترنت کاربر بالاتر از حجم محتوای دریافتی است.

بحران افت حجم ترافیک در حالی رقم خورد که اپراتورهای همراه، تنها چند هفته پیش از قطعی بزرگ، تعرفه‌های خود را ۲۰ درصد افزایش داده بودند. این همزمانی در کنار «سوختن» زمان اعتبار بسته‌های خریداری شده در زمان قطعی، تبدیل شکل‌گیری فرضیه «کم‌فروشی سازمان‌یافته» در افکار عمومی شد.

خاموشی اینترنت، تاثییر مستقیمی بر اقتصاد دیجیتال سرزمین نیز گذاشت؛ بخشی که در سال‌های تازه به یکی از پیشران‌های اشتغال و کارآفرینی تبدیل شده می بود؛ بنابر حرف های رئیس اتاق بازرگانی ایران در نشست هیئت نمایندگان یکی از جدی‌ترین اثرات خاموشی اینترنت بر اقتصاد، مربوط به قسمت تجارت و مطمعن اندوخته‌گذار می بود:«آنچه در دی و بهمن ماه بر پیکره اقتصاد دیجیتال گذشت، تنها قطع یک ابزار ارتباطی نبوده است؛ بلکه سلب مطمعن قسمت خصوصی می بود.»

بنابر حرف های رییس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی خراسان رضوی و عضو کمیسیون واردات اتاق بازرگانی ایران خسارات ناشی از قطعی اینترنت روزانه بیشتر از 5 تا 6 همت بوده است.بر پایه برآوردهای رسمی و گزارش نهادهای بین‌المللی پایش اینترنت، خسارت روزانه این اختلالات به اقتصاد دیجیتال، صدها میلیارد تومان تخمین زده شد. کسب‌وکارهای آنلاین، به‌اختصاصی فعالان شبکه‌های اجتماعی، فروشگاه‌های خانگی و خدمات آنلاین، با کم شدن شدید یا توقف کامل فعالیت روبه رو شدند.

این شرایط، به‌طور خاص بر مشاغل خرد، زنان سرپرست خانوار و کسب‌وکارهای مبتنی بر شبکه‌های اجتماعی تاثییر منفی گذاشت و نگرانی‌ها درمورد بیکاری نهان و افت تاب‌آوری اقتصادی را افزایش داد.

شکل‌گیری بحران مطمعن بین کاربران

در این بین پایان سریع بسته‌ها، نبوده است خبر‌رسانی شفاف و جواب‌گویی محدود اپراتورها، به شکل‌گیری بحران مطمعن بین کاربران انجامید. هرچند قولهایی برای تمدید یا جبران بسته‌های صدمه‌دیده نقل شد، اما کارشناسان اعتقاد دارند نبوده است سازوکار حقوقی اشکار برای جبران خسارت کاربران و کسب‌وکارها هم چنان یک خلأ جدی است.

خاموشی گسترده اینترنت در زمستان ۱۴۰۴، فقطً یک قطعی ناگهانی نبوده است، بلکه توانایی‌ای پرهزینه برای کاربران، کسب‌وکارها و زیرساخت‌های اقتصادی سرزمین به حساب می اید. اتفاق پایان سریع حجم اینترنت، نتیجه هم‌زمان اختلالات فنی، تغییرات مدیریتی و سختی بی‌سابقه بر شبکه می بود.

کارشناسان پافشاری دارند که شفافیت در محاسبه تعرفه‌ها، تحکیم سامانه‌های تفکیک ترافیک، جواب‌گویی اپراتورها و تدوین سازوکارهای جبران خسارت، از الزامات جلوگیری از تکرار این چنین مشکلاتهایی است.

این اتفاقات نشان داد اینترنت، نقشی فراتر از یک ابزار ارتباطی در اقتصاد و زندگی روزمره ایفا می‌کند و هرگونه اختلال گسترده در آن، می‌تواند پیامدهایی طویل مدت برای گسترش دیجیتال سرزمین به همراه داشته باشد.

۲۲۷۲۲۷