چرا جهش سکه و دلار کنترل نمی‌شود؟_خبردار

به نقل از خبردار، مهدی شهسواری، تحلیلگر سیاسی – اقتصادی طی یادداشتی اختصاصی که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داده است، نوشت: افزایش تازه قیمت سکه و دلار، در حالی‌که سیاست پیش‌فروش سکه با مقصد کنترل بازار عملی شده می بود، بار دیگر نگاه‌ها را به سمت حرکت بازارساز و نقش انتظارات تورمی جلب کرده است.

این جهش‌ها علاوه بر سپس اقتصادی باید در چارچوب اقتصاد سیاسی و جنگ اقتصادی علیه ایران نیز تحلیل شود؛ چراکه برخی شاخص‌ها مشخص می کند بازارساز نیز به‌صورت محدود، موثر و کنترل‌شده در حال هدایت موج‌های قیمتی است تا از ورود نقدینگی سرگردان به دیگر بازار‌ها جلو گیری کند.

اما در چرایی ناکامی پیش‌فروش سکه در مهار قیمت آن در بازار باید او گفت که پیش‌فروش سکه طبق معمولً وقتی موفق می‌شود که حجم نقدینگی، انتظارات تورمی و شدت سفته‌بازی در سطح پایین باشد. اما در حالت جاری کاملا برعکس است یعنی انتظارات تورمی بالاست، نقدینگی در اغاز ورود به بازار‌های موازی است، حجم تقاضای احتیاطی زیاد زیاد تر از ظرفیت سیاست پیش‌فروش است.

در این چنین شرایطی، حتی اراعه چندصد هزار قطعه سکه نیز نمی‌تواند قیمت را پایین نگه دارد؛ چون تقاضا برای نگه داری قیمت دارایی زیاد بزرگ‌تر است.

این چنین تحلیل حرکت بازار در سه سال حساس قبل ــ 1397، 1399 و 1401 ــ مشخص می کند الگوی جاری تکرار یک مسیر شناخته‌شده است:

سال 1397: خروج آمریکا از برجام و شوک انتظارات، مردم را به سمت طلا و ارز سوق داد و سیاست پیش‌فروش تنها تاثییر مختصر‌زمان داشت.

سال 1399: رشد شدید نقدینگی و سفته‌بازی علتشد هرگونه سیاست کنترلی، از جمله اراعه گسترده سکه، با مقاومت بازار روبه رو شود.

سال 1401: هم‌زمان با تحریم‌های تازه، افزایش نااطمینانی و محدودیت‌های تجاری، مجدد سکه نقش «پناهگاه نقدینگی» را اشکار کرد و اراعه رسمی موفق نشد تقاضا را متوقف کند.

چهار وجه مشترک این سه دوره با امروز به وضوح قابل رؤیت است. این چهار وجه عبارت هستند از: افزایش انتظارات منفی، رشد نقدینگی، حرکت اضطراب مردم و اثرگذاری محدود سیاست‌های کنترلی.

این قیاس‌ی مختصر مشخص می کند رشد تازه سکه و ارز نه یک اتفاق استثنایی، بلکه تکرار همان الگوی تاریخی است.

به این علت به‌گفتن یک تحلیل می‌توان به گمان بالا فرمود که افزایش کنترل‌شده قیمت‌ها می‌تواند یک راهبرد جذب نقدینگی باشد؛ که در مواقعی که دولت نمی‌خواهد نقدینگی داخل بازار ارز شود.

نظام بانکی ظرفیت جذب سپرده ندارد و بازار اندوخته کم‌رمق است دولت به گفتن یک سیاست کنترلی آن را به اجرا می‌گذارد.

در این چنین شرایطی، بازارساز طبق معمولً اجازه می‌دهد سکه به‌گفتن یک لنگر جذب نقدینگی عمل کند.

اما این سیاست اگر با تدبیرها تکمیلی همراه نباشد، می‌تواند به افزایش تورم انتظاری و سختی بر معیشت مردم منجر شود.

اما بازدید پیوند این روال با جنگ اقتصادی نیز مسأله‌ای مهم است. در این خصوص می‌توان یافت که مقصد آمریکا در چارچوب جنگ اقتصادی چیزی جز تشکیل التهاب روانی؛ بی‌ثباتی ارزی، افزایش نارضایتی بی‌اعتمادسازی نسبت به دولت نیست.

به همین علت محتمل است که مدیریت کنترل‌شده بازار طلا و ارز می‌تواند بخشی از راهبرد دفاعی بازار ساز برای جلوگیری از شوک‌های بزرگ‌تر باشد؛ مخصوصاً در دوره‌هایی که تحریم‌ها یا سختی‌های خارجی تشدید می‌شود.

اما اگر سیاست جذب نقدینگی از طریق بازار طلا به‌درستی اجرا نشود، پیامد‌ها و ریسک‌هایی به همراه دارد که از جمله آنها افزایش سختی بر اقشار متوسط و ضعیف، تشکیل موج تورمی در کالا‌های مصرفی، دور شدن اندوخته از تشکیل و تحکیم نقش دلالی و سفته‌بازی است؛ به این علت اجرای آن باید با ابزار‌های مکمل و با بازدید کامل شرایط همراه باشد.

در جمع بندی مطالب گفتن شده باید او گفت که تحلیل حرکت بازار مشخص می کند که جهش تازه سکه و دلار می‌تواند نتیجه ترکیب سه عامل باشد:

1. انتظارات تورمی بالا

2. حرکت اضطراب بازار و تکرار الگو‌های 97، 99 و 1401،

3. گمان نقش‌آفرینی مدیریت‌شده بازارساز برای کنترل نقدینگی

و در نهایت این سه عامل در کنار هم علتشده‌اند سیاست پیش‌فروش سکه نه‌تنها تاثییر بازدارنده نداشته باشد، بلکه به رشد زیاد تر قیمت‌ها نیز پشتیبانی کند.

منبع: تسنیم