محمد یونس رهبر دولت موقت بنگلادش شد پس از استعفای شیخ حسینه

محمد یونس، اقتصاددان و بانکدار برنده جایزه نوبل صلح، پس از استعفای شیخ حسینه نخست‌وزیر اسبق بنگلادش و فرار او به هند، به عنوان رئیس دولت موقت این کشور معرفی گردید.

آقای یونس ۸۴ ساله که با لقب بانکدار فقرا شناخته می‌شود، یک کارآفرین اجتماعی است که در سال ۲۰۰۶ به دلیل فعالیت در عرصه بازار‌های خرد و کاهش فقر در بنگلادش، جایزه نوبل صلح را دریافت کرد.

او از مخالفان قدیمی شیخ حسینه بوده که قدرت را در بنگلادش برای ۱۵ سال متوالی در اختیار داشت و این هفته پس از اعتراض‌های مرگبار در کشورش از مقام خود استعفا داد و به هند گریخت.

شبکه خبری سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع خبر داد که آقای یونس در حال حاضر برای یک کار شخصی در فرا‌نسه به سر می‌برد و به زودی به بنگلادش بازخواهد گشت تا ریاست دولت موقت را بر عهده بگیرد.

این شبکه خبری همچنین به نقل از جنبش دانشجویی علیه تبعیض در بنگلادش گزارش داد که آقای یونس به خواست دانشجویان معترض مبنی بر پذیرش ریاست دولت موقت موافقت کرده است.

زندگینامه محمد یونس

بر اساس صفحه آقای یونس در وب‌سایت جایزه نوبل، او در سال ۱۹۴۰ در شهر بندری چیتاگونگ در جنوب شرقی بنگلادش متولد شده است.

او در دانشگاه داکا تحصیل کرده و سپس با دریافت بورسیه فولبرایت در دانشگاه وندربیلت آمریکا دکترای اقتصاد خود را اخذ کرد.

در سال ۱۹۷۲، یک سال پس از استقلال بنگلادش از پاکستان، او به کشورش بازگشت و به تدریس در دانشگاه چیتاگونگ پرداخت.

اما به زودی فاجعه‌ای بزرگ در بنگلادش رخ داد. در سال ۱۹۷۴، قحطی شدیدی سرزمین را در بر گرفت و نزدیک به یک می‌لیون و ۵۰۰ هزار نفر را فدای خود کرد.

یونس در زمان دریافت جایزه نوبل در سال ۲۰۰۶ بیان کرد که در آن دوره احساس می‌کرد نظریه‌های قشنگ و پیچیده اقتصادی، تهی و بی‌قیمت هستند و تنها می‌خواست کاری سریع انجام دهد تا به مردم اطرافش کمک کند.

او با اعطای وام‌های کوچک به فقیر‌ترین ساکنان کشورش از جیب خود آغاز کرد و در نهایت با تأسیس بانک گرامین در سال ۱۹۸۳، به پیشروئی جهانی در کاهش فقر از طریق وام‌های خرد تبدیل شد.

یونس و بانک گرامین در سال ۲۰۰۶ جایزه نوبل صلح را دریافت کردند، زمانی که این بانک تا آن تاریخ نزدیک به ۶ می‌لیارد دلار را برای وام‌های مسکن، تحصیلی و مشاغل خرد و به ویژه برای حمایت از زنان بنگلادشی اختصاص داده بود.

او همچنین بنیانگذار مرکز یونس در داکا است که به گسترش کسب‌وکار‌های اجتماعی نوین پشتیبانی می‌کند.

تنش‌ها با دولت حسینه

آقای یونس در طول سال‌ها چندین بار با خانم حسینه دچار تضاد شده که بر اساس گزارش روی‌ترز، او را به مکیدن خون فقرا متهم می‌کرد.

به نقل از روی‌ترز، آقای یونس در سال ۲۰۰۷ نظر راه‌اندازی یک حزب سیاسی جدید را پیش از انتخابات پارلمانی بنگلادش مطرح کرد که با مخالفت خانم حسینه روبرو شد. خانم حسینه معتقد بود تازه‌واردان سیاسی عناصر خطرناکی هستند که باید با شک و تردید به آن‌ها نگاه کرد.

آقای یونس در نهایت از راه‌اندازی حزب صرف نظر کرد.

در سال ۲۰۱۱، بانک مرکزی بنگلادش آقای یونس را از سمت مدیرعاملی بانک گرامین برکنار کرد و اعلام نمود که او از سن بازنشستگی اجباری گذشته است.

در سال‌های بعد، یونس با چندین پرونده قضایی روبرو شد که هوادارانش آن‌ها را پرونده‌سازی مقامات زمان بنگلادش می‌دانستند. این پرونده‌ها شامل تهمت‌های افترا و تخلفات مالیاتی بود که آقای یونس آن‌ها را رد می‌کرد.

در ماه ژانویه، دادگاه‌ی در بنگلادش یونس را به شش ماه حبس به علت نقض قوانین کار محکوم کرد که یونس بار دیگر این اتهام را رد نمود.

در پرونده‌ای جداگانه در ماه ژوئن، او به فساد مالی متهم شد، اما انگیزه این اتهامات را سیاسی خواند. دولت حسینه اصرار داشت که اقداماتش علیه یونس از انگیزه‌های سیاسی برخوردار نیست.

چالش‌های پیش رو

یونس در گفتگو با سی‌ان‌ان که پس از استعفای خانم حسینه و پیش از انتصابش به عنوان رئیس دولت موقت بنگلادش توسط رئیس جمهور این کشور انجام شده، بیان کرد که می‌خواهد ارتش کنترل کشور را به یک دولت غیر‌نظامی واگذار کند.

کارشناسان بر این باورند که یونس با راهی طولانی و پیچیده روبرو است. آن‌ها احیای قانون و برقراری نظم در جامعه پس از اعتراض‌های مرگبار هفته‌های اخیر و همچنین برقراری اعتماد مجدد بین مردم و دولت را اولین چالش آقای یونس می‌دانند.

گروه‌های حقوق بشری مقامات سابق بنگلادش را به استفاده بیش از حد از خشونت متهم کرده‌اند، اتهامی که توسط دولت زمان رد می‌شد.

نیلوی بیسواس، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه داکا در گفتگو با سی‌ان‌ان بر لزوم تحقیق در مورد درگیری‌های خشونت‌آمیز اخیر در بنگلادش که باعث کشته شدن صدها نفر شد، تأکید کرد.

وی با اشاره به اینکه دانشجویان رهبر این جنبش اعتراضی به شدت این خواسته را مطرح می‌کنند، گفت دولت موقت باید به این موضوع دقت کند تا اطمینان حاصل شود که جامعه دانشجویی از حمایت خود از دولت موقت ادامه خواهد داد.

ماموریت سریع دیگری که پیش روی آقای یونس قرار دارد، برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه است، موضوعی که یکی از دلایل مهم اعتراضات در بنگلادش بوده است.

اصلاحات اقتصادی نیز یک ماموریت کلیدی برای دولت موقت خواهد بود که در این عرصه، آقای یونس با پیشینه اقتصادی خود می‌تواند نقش مهمی ایفا کند.

به گفته بیسواس، اصلاحات اقتصادی برای مبارزه با فساد و حمایت از رشد بنگلادش حیاتی خواهد بود.

مستقیم حسن که در دانشگاه اسلو در حوزه استبداد آسیایی تحقیق می‌کند، بر این نظر است که یونس به احتمال زیاد با مخالفت‌هایی از سمت صاحبان قدرت در دولت، دستگاه قضایی و پلیس روبرو خواهد شد.