رکود اقتصادی چین تقاضای جهانی نفت خام را به پایین‌ترین سطح سال‌ها می‌کشاند

چین در حال گذار به یک اقتصاد خدماتی‌محور با فناوری پیشرفته است که نیاز به مصرف انرژی کمتری دارد. این دگرگونی امکان افت طولانی‌مدت تقاضای نفت در این کشور و در سطح جهان را فراهم آورده است. تلاش‌های پکن برای حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی می‌تواند به تغییرات اساسی در بازار‌های انرژی جهانی منجر شود. کاهش شدت اقتصادی چین نه تنها باعث افت تقاضای نفت می‌شود، بلکه نشانه‌ای از تغییرات طولانی‌مدت در الگوی تقاضای انرژی در سطح جهانی است.

افت فعالیت صنعتی

فعالیت بخش صنعتی چین، یکی از مصرف‌کنندگان اصلی نفت خام، به دلیل رکود اقتصادی به شدت رو به نزول رفته است. تأسیس کارخانه‌ها کاهش یافته و این امر تقاضا برای نفت مورد مصرف در فرآیند‌های تولید، به ویژه در بخش پتروشیمی را به حداقل رسانده است. این کاهش در فعالیت‌های صنعتی نه تنها پیامد‌های داخلی، بلکه به دلیل نقش این اقتصاد قدرتمند به عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان کالا، اثرات جهانی داشته است. افت تولید کالا، به ویژه کالا‌های با ارزش‌افزوده بالا، به کاهش تقاضا برای نفت خام در فرآیند‌های تولید تبدیل شده و به کاهش کلی مصرف نفت جهانی منجر می‌شود.

کاهش تقاضای مصرف‌کنندگان

رکود اقتصادی باعث افت محسوسی در هزینه‌های مصرف‌کنندگان شده است. با کاهش درآمد و بی‌ثباتی اقتصادی، مصرف‌کنندگان چینی از خرید کالا و خدماتی که نیاز به انرژی دارند، مانند حمل‌ونقل و سفر، صرف‌نظر می‌کنند. این افت در فعالیت مصرف‌کنندگان، مستقیما بر تقاضا برای سوخت‌هایی مانند بنزین و گازوئیل تأثیر گذاشته و به کاهش مصرف نفت دامن می‌زند. کاهش مصرف در کالا‌های لوکس و وارداتی، همراه با کاهش بهره‌گیری از خودرو‌های شخصی، به ویژه در مناطق شهری که شدت اقتصادی بیش‌تر احساس می‌شود، قابل‌توجه است.

رکود در بخش ساخت‌وساز

صنعت ساخت‌وساز در چین که یکی دیگر از مصرف‌کنندگان اصلی انرژی است، با رکود بی‌سابقه‌ای روبرو شده است. تعداد زیادی از پروژه‌های بزرگ زیرساختی به دلیل مشکلات اقتصادی به تعویق افتاده یا لغو شده‌اند که منجر به کاهش نیاز به فرآیند‌های انرژی‌بر مانند تولید سیمان، فولاد و عملیات جابه‌جایی ماشین‌آلات سنگین شده است. افت در فعالیت ساخت‌وساز که نقش کلیدی در رشد اقتصادی چین دارد، نه تنها بر مصرف داخلی انرژی بلکه بر تقاضای جهانی برای مواد خام نیز تأثیر منفی داشته است. کاهش در فعالیت‌های ساختمانی، کاهش بیش‌تر تقاضای نفت خام را در پی داشته است.

افت واردات نفت به پایین‌ترین سطح از زمان کووید

داده‌های هفت‌ماهه تازه نشان می‌دهند که روند نزولی در واردات نفت خام چین به پایین‌ترین سطح خود از زمان قرنطینه‌های کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۲ رسیده است. این افت نه تنها به دلیل کاهش فعالیت صنعتی و نیاز مصرف‌کنندگان است، بلکه نشان‌دهنده تلاش‌های استراتژیک چین برای مدیریت بهینه‌تر ذخایر انرژی خود نیز هست. واردات نفت خام به ۱۰.۹۰ می‌لیون بشکه در روز در هفت ماهه اول سال ۲۰۲۴ افت یافته که نسبت به رکورد ۱۱.۲۹ می‌لیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۳ کاهش معناداری را مشخص می‌کند. این روند حاکی از آن است که چین احتمالا به اوج واردات نفت خود رسیده و نیاز به نفت خام اضافی را محدود کرده است.

تغییرات ساختاری در تقاضای نفت

حرکت به سمت وسایل نقلیه برقی و گسترش فناوری‌های انرژی پایدار یکی از عوامل مهم در کاهش تقاضای نفت خام چین است. فروش وسایل نقلیه برقی و هیبریدی در چین به طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و این امر به کاهش تقاضا برای سوخت‌های فسیلی مانند بنزین و گازوئیل منجر شده است. در ژوئیه ۲۰۲۴، فروش بیش از نیمی از کل فروش ماشین را تشکیل داد که نشان‌دهنده تحول عمیق در الگو‌های مصرف انرژی در چین است. علاوه بر این، سیاست‌های دولت چین برای حمایت از تولید و مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر نیز در کاهش تقاضای نفت نقش مهمی ایفا می‌کند.

تأثیر ال‌ان‌جی بر تقاضای گازوئیل

تحول به سمت بهره‌گیری از گاز طبیعی مایع (LNG) در بخش حمل‌ونقل چین نیز عامل کاهش تقاضا برای گازوئیل شده است. بهره‌گیری از ال‌ان‌جی به عنوان یک سوخت جایگزین، به ویژه در کامیون‌ها و وسایل نقلیه سنگین، به دلیل کاهش قیمت آن نسبت به گازوئیل، با استقبال عمومی روبرو شده است. در سال ۲۰۲۳، نزدیک به ۸ درصد از تقاضای جاده‌ای برای گازوئیل توسط ال‌ان‌جی جایگزین شده و به نظر این روند با پذیرش گسترده‌تر ال‌ان‌جی به عنوان یک سوخت پاک و اقتصادی‌تر ادامه خواهد یافت.

عوامل محدودکننده واردات آینده

چندین عامل دیگر احتمالا واردات نفت خام چین را در آینده محدود خواهند کرد. این کشور به اهداف ذخیره‌سازی استراتژیک خود نزدیک شده و نیاز به واردات گسترده‌تر کاهش یافته است، همچنین دولت چین ظرفیت پالایشگاه‌ها را محدود و بهره‌گیری از ظرفیت‌های حاضر را به حداقل رسانده است. علاوه بر این، تولید نفت داخلی چین به می‌زان قابل‌توجه‌ی افزایش یافته که این امر نیز واردات نفت را نزولی کرده است. این عوامل نشان می‌دهند که واردات نفت خام چین احتمالا به اوج خود رسیده و در سال‌های آینده روند کاهشی خواهد داشت.

به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان نفت خام، هر‌گونه کاهش در واردات نفت چین می‌تواند منجر به عرضه مازاد در بازار جهانی شده و باعث کاهش قیمت نفت شود. این حالت با کاهش تولید اوپک و متحدانش که قیمت‌های نفت را با وجود کاهش تقاضا بالا نگه داشته‌اند، تشدید می‌شود. همچنین تغییرات ساختاری در اقتصاد چین و حرکت به سوی انرژی‌های پایدار می‌تواند به دوره‌های طولانی کاهش تقاضا برای نفت و بی‌ثباتی بیش‌تر در بازار‌های جهانی منجر شود. نگرانی از ادامه کاهش شدت اقتصادی چین، دغدغه‌هایی در مورد کاهش طولانی‌مدت تقاضای جهانی نفت ایجاد کرده است. اگر اقتصاد چین نتواند به شدت بهبود یابد، تولیدکنندگان نفت احتمالا ناچار شوند تولید خود را کاهش دهند یا بازار‌های جدیدی را برای حفظ درآمد‌ها جستجو کنند. انتقال به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های پاک در چین نیز می‌تواند به طور دائمی ساختار بازار جهانی نفت را دگرگون کند و وابستگی به نفت خام را کاهش دهد. این تغییرات می‌توانند به تحولات عمده‌ای در الگو‌های مصرف انرژی و تجارت جهانی منجر شوند. رکود اقتصادی چین نه تنها یک عقب‌گرد موقت برای بازار جهانی نفت خام است، بلکه می‌تواند نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در نحوه مصرف انرژی جهان باشد.

با گسترش تغییرات ساختاری در اقتصاد چین، از جمله رشد وسایل نقلیه با انرژی نوین و بهره‌گیری بیش‌تر از ال‌ان‌جی، تقاضا برای نفت خام به کاهش ادامه خواهد داد. این امر پیامد‌های گسترده‌ای برای بازار‌های انرژی جهانی دارد و احتمالا باعث دوره‌های طولانی کاهش تقاضا و نوسانات بیش‌تر قیمت خواهد شد. به عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت در جهان، مسیر اقتصادی چین عامل کلیدی در شکل‌گیری آینده بازار جهانی نفت خواهد بود.