بیش از یک درصد اختلاف رشد مصرف و تولید گاز؛ خطر خاموشی فاز پارس جنوبی از ۲۰۲۴

بیش از یک درصد اختلاف رشد مصرف و تولید گاز؛ خطر خاموشی فاز پارس جنوبی از ۲۰۲۴, محمد صادق مهرجو، کارشناس مسائل انرژی، در گفتگو با خبرنگار نفت خبردار برنا، هشدار داد که تعادل بین عرضه و تقاضای گاز در کشور دچار خلأ جدی شده است. او با ارائه آمارهای دقیق، نشان داد که چرا مدیریت مصرف در زمستانهای آینده به چالشی پیچیده تبدیل خواهد شد.

بررسی شکاف میان تولید و مصرف در یک دهه اخیر مهرجو بیان کرد در میانگین حدود ۹۶۰ میلیون متر مکعب گاز غنی در کشور تولید میشود که با کسر ۴۵ میلیون متر مکعب مربوط به گازسوزی و پرتی، حدود ۸۹۰ میلیون متر مکعب به پالایشگاهها تحویل داده میشود.

تحلیل روند ۱۱ ساله (از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱) نشان میدهد رشد سالانه تولید ۳.۸ درصد بوده در حالی که مصرف با نرخ ۴.۸ درصد افزایش یافته است. این یک درصد اختلاف سالانه، در مجموع به ۱۱ درصد عقبماندگی تولید نسبت به تقاضا انجامیده است. استراتژیهای کوتاهمدت تنوع سبد سوخت و انرژیهای نو این کارشناس تأکید کرد که در کوتاهمدت نمیتوان تولید را به سرعت افزایش داد، اما میتوان با تنوعبخشی به سبد سوخت، فشار را کاهش داد.

ظرفیت ذخیرهسازی تنها ۳ درصد در برابر استاندارد جهانی ۱۰ تا ۱۴ درصد مهرجو به نکته حیاتی ذخیرهسازی گاز در فصول گرم برای مصرف فصول سرد اشاره کرد در سطح جهان ۱۰ تا ۱۴ درصد تولید ذخیره میشود، اما در ایران این نسبت تنها ۳ درصد است. در حال حاضر فقط میدانهای سراجه (۷.۵ میلیون) و شوریجه (۱۶.۵ میلیون) در حال تزریق هستند که مجموع ۲۴ میلیون متر مکعب در روز را پوشش میدهد، در حالی که نیاز کشور به ۷۵ میلیون متر مکعب در روز است.

واردات گاز و چالشهای پیش رو به گفته او، واردات از ترکمنستان و روسیه میتواند گزینهای برای جبران ناترازی باشد، اما تجربه سال گذشته نشان داد که سرمایهگذاریهای داخلی ترکمنستان میتواند منجر به قطع موقت صادرات شود.

وضعیت پارس جنوبی و ضرورت فشارافزایی مهرجو از اقدام جابجایی پلتفرم ۱۲ سی به ۱۱ بی خبر داد که حدود ۷.۲ میلیون متر مکعب گاز غنی از سه چاه به تولید اضافه کرده و پیشبینی میشود تا اواخر آذر به ۱۵ میلیون برسد. با وجود این، همچنان ۲۵ میلیون متر مکعب کسری تولید باقی میماند. او هشدار داد اگر پروژههای فشارافزایی پارس جنوبی محقق نشود، از سال ۲۰۲۴ یک فاز از این میدان بزرگ از دست خواهد رفت و افت تولید با شیب تندتری رخ میدهد.

همچنین تاکید کرد که در سال گذشته تنها ۱۵ میلیون متر مکعب گاز به میادین تزریق شده در حالی که رقم مورد نیاز ۱۹۰ میلیون متر مکعب بوده است. نتیجهگیری مدیریت مصرف در آستانه بحران این کارشناس نتیجه گرفت که کسری تولید، مدیریت مصرف را به شدت دشوار میکند. در صورت قطع گاز ترکمنستان، شرایط وخیمتر شده و کشور به سمت تولیدهای غیرصیانتی (مانند سوختهای مایع) سوق داده خواهد شد.

بنابراین، اجرای پروژههای فشارافزایی و توسعه ذخیرهسازی، اولویتهای فوری صنعت گاز محسوب میشوند.