به‌روزرسانی پایگاه رفاه ایرانیان باعث تغییر دهک‌بندی و حذف یارانه نقدی برخی مشمولان شد

به نقل از خبردار، همزمان با هدفمند‌سازی یارانه‌ها که از سال ۱۳۸۹ اجرایی شده است، مردم در دهک‌بندی‌های درآمدی گوناگون قرار گرفتند که این دهک‌بندی‌ها تا کنون دچار تغییرات بسیاری شده‌اند.

سامانه رفاه ایرانیان از ابتدای سال ۱۴۰۲ شاخص و ملاک طبقه‌بندی خانوار‌ها از جمله مقدار درآمد و دارایی را تغییر داد و گزینه صدک‌بندی را جایگزین دهک‌بندی کرد تا معیار شناسایی مشمولان یارانه نقدی با دقت بیش‌تری اعمال شود.

یارانه دهک‌های اول تا سوم که تحت پوشش کمیته امداد یا بهزیستی هستند، به ازای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان در ماه می‌باشد که این مبلغ در روز ۲۵ هر ماه دریافت می‌شود. یارانه تشویقی نیز که به شکل اعتبار خرید برای افراد امکان‌پذیر شده، مبلغ یارانه را به ۶۲۰ هزار تومان می‌رساند.

دهک‌های ۴ تا ۷ مشمول دریافت یارانه نقدی به می‌زان هر نفر ۳۰۰ هزار تومان هستند که این مبلغ در تاریخ ۳۰ هر ماه به حساب سرپرستان خانوار واریز و قابل برداشت است. همچنین یارانه تشویقی این گروه امکان خرید اعتباری تا ۵۲۰ هزار تومان را به آنان می‌دهد.

خانوار‌های دهک‌های ۸ و ۹ مشمول دریافت یارانه به می‌زان ۳۰۰ هزار تومان می‌باشند اما یارانه تشویقی به آنان تعلق نمی‌گیرد.

مرجع دهک‌بندی خانوار‌ها، بانک اطلاعاتی پایگاه رفاه ایرانیان است که در آن اطلاعات خانوار‌ها اعم از تعداد اعضا، مالکیت ماشین و گردش مالی همه اعضای خانواده مبنای آزمون وسعت قرار می‌گیرد و بر پایه نتیجه این آزمون، رتبه خانوار در میان همه خانوار‌های سرزمین تعیین می‌شود.

تحول در رفتار‌های مالی خانوار یکی از عوامل مهم در تغییر دهک درآمدی است. در برخی موارد، امکان‌پذیر است به دلایل خاص، گردش مالی بالا اعتراض‌پذیر باشد و مشکلاتی ایجاد کند که با رسیدگی وزارت کار قابل حل باشد. اما برای نگه‌داری دهک خود، بهتر است خانوار‌های عادی از هر‌گونه گردش مالی کلان غیر‌مرتبط با درآمد و هزینه خود پرهیز کنند و حرکت مالی خود را بهبود بخشند.

در این بین، گرچه کاستی‌هایی برای مثال در حوزه املاک با معامله‌های مبتنی بر چک وجود داشت، اما برای اصلاح مقدار اشتباه، امکان خواست بازبینی نیز برای خانوار‌های معترض فراهم شد و اگر متولیان دهک‌بندی در وزارت کار به ماموریت خود عمل کنند، هر‌گونه تحول در دهک‌بندی قابل اعتراض و پیگیری است.

رئیس مرکز مطالعات و اطلاعات رفاه ایرانیان وزارت رفاه گفت پس از اعمال داده‌های تازه برخی خانوار‌ها به دهک‌های بالا و برخی به دهک‌های پایین منتقل شدند. برای نزدیک به ۱۳ می‌لیون خانوار نیز تغییری رخ نداده است. افرادی که قطعا از دهک پایین به صدک بالا رفتند، مشمول یارانه نشدند.

او افزود در دو سال گذشته بیش‌تر از ۵۰ درصد از افرادی که به شکلی به دهک‌های خود اعتراض داشتند، در طول بروزرسانی داده‌ها این اعتراض‌ها برطرف شدند. برخی خانواده‌ها در تعداد نفرات دچار تغییرات شده‌اند که این تغییرات فرمولی فنی و پیچیده دارد و بعد خانوار در دهک‌بندی و صدک‌بندی را متحول می‌کند.

این مقام مسئول بیان کرد برای مثال فرد خودرویی داشته که ۶ ماه قبل آن را فروخته بوده و چون داده‌های پایگاه به‌روز نشده بود، آن ماشین همچنان در داده‌های رفاه‌ی خانوار دیده می‌شد و دهک او را بالا می‌برد، اما اکنون با بروزرسانی تازه، بر پایه اطلاعات جاری و تازه افراد، صدک و دهک خانوار متحول شده است. قطعا عکس این ماجرا نیز صادق است و امکان‌پذیر است فرد در یک سال قبل از نظر مالی چیزی خریداری کرده باشد که آن نیز دهک فرد را متحول می‌کند.

وی گفت باید به این مسئله نیز دقت کرد که اگر دهک فرد الان ۶ است، به این معنی نیست که ادامه‌دار باشد و در به‌روزرسانی ۶ ماهه آینده ممکن است دچار تحول شود. خواسته ما این است که داده‌های این پایگاه هر ۶ ماه یک‌بار به‌روز شود. اگر این اتفاق رخ دهد و شناسنامه اقتصادی افراد به‌روز باشد، می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های رفاه‌ی جامعه نیز پشتیبان‌کننده باشد.

منبع خبردار