تغییر رویه تأمین مالی دانش‌بنیان‌ها: اتخاذ مدل یکسان و شفاف برای پایان تصمیم‌های سلیقه‌ای

به گزارش خبردار از صندوق نوآوری و شکوفایی، نشستی از سری جلسات هم‌اندیشی با حضور فعالان صنایع پیشرفته و حوزه تجارت الکترونیک، در صبح روز شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ در محل این صندوق برگزار گردید. در این جلسه که با شرکت معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان، رییس هیئت عامل صندوق، اعضای انجمن‌های ملی شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع پیشرفته، و همچنین نمایندگان صندوق توسعه صنایع دریایی و صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر (CVC) کرمان موتور صورت گرفت، بر ضرورت تغییر مدل‌های جاری تأکید شد.

پیشینه: تفاهم‌نامه سه‌جانبه برای جریان نقدینگی پایدار

در اواسط اسفند ماه ۱۴۰۴، یک تفاهم‌نامه همکاری استراتژیک سه‌جانبه میان صندوق نوآوری و شکوفایی، بانک اقتصاد نوین و انجمن ملی شرکت‌های صنایع پیشرفته و دانش‌بنیان صنعت و معدن امضا شده بود. هدف اصلی این توافق، هم‌افزایی منابع، اهرمی‌سازی امکانات و ایجاد یک جریان نقدینگی مداوم برای حمایت از اکوسیستم نوآوری بود. نشست اخیر نیز در راستای تشریح و توسعه مدل‌های نوآورانه تأمین مالی بر اساس آن تفاهم‌نامه تداعی شده بود.

محصولات فناورانه باید به اثر اقتصادی تبدیل شوند

دکتر حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس‌جمهور، با اشاره به حیاتی بودن چالش تأمین مالی برای شرکت‌های دانش‌بنیان، بیان داشت: «تدوین بسته‌های حمایتی متنوع به خودی خود کفایت نمی‌کند؛ معیار اصلی، رسیدن واقعی منابع مالی به دست شرکت‌هاست.» وی تصریح کرد که اگر بانک‌ها مانع جریان تسهیلات شوند، با وجود انجام وظیفه صندوق، نتیجه مطلوب حاصل نخواهد شد.

افشین بر لزوم تغییر نگرش و نقش کلیدی فناوری در این فرآیند تأکید کرد: «محصولات و تکنولوژی‌های شرکت‌های دانش‌بنیان بایستی وارد بازار شده و در قالب ارزش‌افزوده اقتصادی تجلی یابند، وگرنه در بایگانی‌ها گم می‌شوند.» او ضرورت داشتن یک مدل ساده، اما قانومند را برای ارزیابی و تأمین مالی مورد تأکید قرار داد و پیشنهاد کرد که در کمیته‌های ارزیابی، علاوه بر نماینده بانک و صندوق، نماینده شرکت دانش‌بنیان و یک ناظر از معاونت علمی نیز حضور یابند تا از تکرار ارزیابی‌ها جلوگیری شود. وی هشدار داد که در صورت عدم پذیرش این مکانیزم توسط بانک‌ها، صندوق در ادامه همکاری با آن‌ها تجدیدنظر خواهد کرد.

شفافیت و یکسان‌سازی: کلید جلوگیری از برخوردهای سلیقه‌ای

دکتر اصغر نوراله‌زاده، رییس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، با تشریح فلسفه جلسه، اعلام کرد: «نیازمندی‌های مالی در اکوسیستم نوآوری یا موتور رشد است یا سد مانع؛ برای رفع موانع، تدوین یک روش واحد و شفاف غیرقابل مذاکره است.» وی توضیح داد که اگرچه سطح نیاز شرکت‌ها متفاوت است، اما معیار برخورد با همه باید یکسان باشد تا پذیرش اکثریت و پاسخگویی در برابر نهادهای ناظر فراهم آید. این رویه امکان دفاع منطقی از تخصیص تسهیلات متفاوت به شرکت‌های متفاوت را بر اساس مبنای واحد فراهم می‌کند.

مدیریت ریسک نکول و تکلیف‌های قانونی

نوراله‌زاده در مورد ریسک نکول نیز تاکید کرد که قوانین جاری مسئولیت‌های خاصی را بر عهده نهادهای مربوطه گذاشته است و صندوق نمی‌تواند از انجام تکالیف قانونی خود در بررسی این ریسک‌ها انزوا بيزد.

حضور ذینفعان در تصمیم‌گیری؛ بی‌سابقه در نظام مالی

رییس صندوق با اشاره به تفاهم‌نامه اسفند ۱۴۰۴، خاطرنشان کرد: «برای نخستین بار در نظام تأمین مالی کشور، ذینفعان اصلی یعنی شرکت‌های دانش‌بنیان و فعالان صنایع پیشرفته در جلسات تصمیم‌گیری حضور دارند.» این رویه مشارکتی، هدف اصلی طراحی مدل نوآورانه مالی است.

تسهیلات تثبیت تولید: جبران بخشی از تورم

در مورد تسهیلات تثبیت تولید، نوراله‌زاده توضیح داد که ملاک محاسبه بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، نرخ تورم بخش صنعت (۶۶ درصد) و نرخ رشد تولید (۲۵ درصد) قرار گرفته است. هدف، جبران بخشی از آسیب‌های تورمی ناشی از عدم رشد هم‌قدم منابع صندوق با نرخ تورم است.

سرعت در فرآیند؛ امکان اقدام همزمان

در پاسخ به پرسش‌های حاضرین در مورد دریافت تسهیلات مستقیم از بانک‌ها، رییس صندوق اعلام کرد: «ما در صدد تسریع فرآیند هستیم. اگر شرکت‌ها به صورت مستقیم با بانک‌ها به توافق برسند، می‌توانند به طور همزمان از این کانال نیز برای تأمین مالی استفاده نمایند.»