عراقچی سیاست مدیریت تخاصم با آمریکا را تدوین کرد؛ اسرائیل مهم‌ترین مانع حل اختلاف است

وزیر خارجه دولت چهاردهم عباس عراقچی رویکرد دیپلماسی تهران در قبال واشنگتن را مدیریت تخاصم نامیده است. در مجموعه برنامه‌هایی که پیش از کسب اعتماد مجلس منتشر شد، وی بر ضرورت حمایت سیاسی خارجی برای بهبود اقتصاد، مذاکرات موثر در بازه زمانی مشخص برای لغو تحریم‌ها و تلاش برای خنثی‌سازی آن‌ها تأکید کرده است.

کارشناس سیاست خارجی سینا عضدی، استاد کالج الیوت در دانشگاه جورج واشنگتن، تفاوت دو رویکرد را تشریح می‌کند. مدیریت تخاصم به معنای کنترل و هدایت درگیری‌ها به شیوه‌ای سازنده است بدون لزوم حل کامل آن‌ها، در حالی که از بین بردن تخاصم به دنبال رفع نهایی و دائمی اختلاف‌هاست. عضدی با اشاره به سفر تاریخی نیکسون به چین در سال ۱۹۷۲ به عنوان نمونه‌ای از از بین بردن تخاصم، می‌گوید در مدیریت تخاصم هدف نهایی پایان خصومت نیست، بلکه نگه داشتن تنش در سطح قابل کنترل برای جلوگیری از درگیری مستقیم است.

به اعتقاد عضدی، عراقچی آگاه است که از بین بردن تخاصم با آمریکا در شرایط حاضر ممکن یا بسیار دشوار است، بنابراین بهترین گزینه مدیریت تنش است که می‌تواند شامل همکاری‌های مقطعی شود اما هدف اصلی جلوگیری از بدتر شدن اوضاع است. او دو نقطه عطف کودتای ۲۸ مرداد و تسخیر سفارت آمریکا را عوامل اصلی شکل‌گیری عدم اعتماد دو جانبه می‌داند که در دوره‌های مختلف ریاست‌جمهوری‌های آمریکا مانع بهبود روابط شده‌اند.

عوامل داخلی و خارجی از جمله لابی‌های قدرتمند در هر دو کشور، و بازیگرانی چون عربستان سعودی و اسرائیل، مسیر حل اختلاف را مسدود کرده‌اند. عضدی اسرائیل را مهم‌ترین فاکتور تأثیرگذار بر رابطه ایران و آمریکا معرفی می‌کند و می‌گوید برخی کشور‌های اسلامی با اسرائیل روابط ندارند اما منافع ملی خود را حفظ کرده‌اند. او به شکست برجام و تجربه‌های ناکام در دوره خاتمی و رویداد ۱۱ سپتامبر اشاره می‌کند که فرصت‌های بهبود را از بین بردند.

این کارشناس معتقد است برای پیشرفت واقعی به سمت از بین بردن تخاصم، نیازی به رئیس‌جمهوری جمهوری‌خواه در آمریکا است که بتواند با قدرت سیاسی، سناتور‌های تندرو را مهار کند و تغییر بنیادین ایجاد نماید. در صورت پیروزی دموکرات‌ها، تنها مدیریت تخاصم و توافق‌های مقطعی پیش‌بینی می‌شود. عضدی در پایان تأکید می‌کند که در ایران نیز باید اراده سیاسی برای مذاکره مجدد وجود داشته باشد و تصمیم نهایی در این باره با رهبر معظم انقلاب است.