تنگه هرمز و دریای سرخ؛ چالش‌های جدید بازار نفت جهانی

به نقل از خبرنگار خبردار، در نیمه اول معاملات روز جمعه ۲ مرداد ۱۴۰۵، بازار جهانی نفت با کاهش قیمت‌ها از اوج‌های قبلی مواجه شده است، اما به‌طور کلی همچنان در یکی از بهترین هفته‌های خود قرار دارد. نفت برنت پس از گذر موقت از ۱۰۲ دلار، در حال حاضر با قیمتی کمتر از ۹۸ دلار معامله می‌شود و نفت خام آمریکا (WTI) بعد از رسیدن به ۹۳.۵ دلار، دوباره به محدوده ۸۰ دلار بازگشته است. با وجود افت روزانه، بازار نفت تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیک در غرب آسیا، تهدیدات علیه مسیرهای صادرات انرژی و اختلالات جهانی قرار دارد.

افزایش قیمت نفت در سایه تنش‌های ژئوپلیتیک

در روزهای اخیر، نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه جهانی عامل اصلی تحرکات بازار نفت بوده است. حملات مکرر ایالات متحده به جمهوری اسلامی ایران به‌مدت سیزدهمین روز متوالی و بن‌بست‌های دیپلماتیک در این زمینه، جو بازار را متشنج کرده است. همچنین، تهدید دونالد ترامپ به «حمله نظامی گسترده» در صورت ادامه حملات به کشتیرانی در دریای سرخ، نگرانی‌های بیشتری برای معامله‌گران به همراه داشته است.

این اظهارات به دنبال حمله نیروهای حوثی به دو نفتکش سعودی در دریای سرخ مطرح شده است؛ مسیری که در صورت اختلال در تردد از تنگه هرمز، یکی از گزینه‌های اصلی برای صادرات نفت عربستان به شمار می‌رود. این وضعیت باعث شده است که بازار با حساسیت بیشتری به ریسک اختلال در چند مسیر کلیدی انتقال نفت واکنش نشان دهد.

دلایل عقب‌نشینی نفت برنت و وست تگزاس

با وجود رشد قیمت‌ها در روزهای اخیر و ثبت رکوردهای جدید در معاملات شب گذشته، برخی از سرمایه‌گذاران به‌دلیل شناسایی سود، اقدام به فروش بخشی از موقعیت‌های خود کردند. به‌عبارتی، پس از افزایش سریع قیمت‌ها، برنت از بالای ۱۰۲ دلار به زیر ۹۸ دلار و WTI از ۹۳.۵ دلار به محدوده ۸۰ دلار بازگشته است.

این کاهش روزانه به معنای کاهش نگرانی‌های بنیادین بازار نیست. برعکس، حفظ رشد هفتگی دو رقمی نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران همچنان نسبت به کمبود عرضه نگران هستند و هرگونه کاهش قیمت را به عنوان اصلاحی کوتاه‌مدت می‌بینند.

اختلال در عرضه و تأثیر آن بر قیمت نفت

علاوه بر تنش‌های نظامی، بازار نفت با مشکلات عملیاتی در برخی مسیرهای صادراتی نیز مواجه است. خریداران آسیایی در حال بررسی تغییر مسیر محموله‌های نفت عربستان از کانال سوئز و حتی دور زدن آفریقا هستند؛ اقدامی که هزینه‌های حمل، زمان تحویل و ریسک‌های لجستیکی را افزایش می‌دهد.

در عین حال، کنسرسیوم خط لوله خزر نیز بارگیری نفت خام در پایانه دریای سیاه خود را پس از حملات به نفتکش‌ها متوقف کرده است. این اختلال به‌دلیل تأثیر بر تقریباً ۸۰ درصد صادرات نفت قزاقستان، اهمیت بسزایی دارد و کاهش یا تأخیر در این حجم از عرضه، فشار بیشتری به بازاری وارد می‌کند که قبلاً نیز نگران امنیت عرضه از غرب آسیا بوده است.

اهمیت تنگه هرمز و دریای سرخ در بازار انرژی جهانی

اکنون بازار جهانی نفت بیش از هر زمان دیگری به وضعیت دو مسیر کلیدی، یعنی تنگه هرمز و دریای سرخ، توجه دارد. تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های نفتی جهان است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند بر بخش بزرگی از صادرات نفت خلیج فارس تأثیر بگذارد. دریای سرخ و کانال سوئز نیز برای انتقال نفت به اروپا و آسیا اهمیت ویژه‌ای دارند.

در این شرایط، حتی اگر عرضه فیزیکی نفت به‌طور کامل متوقف نشود، افزایش ریسک‌های حمل و نقل و بیمه نفتکش‌ها می‌تواند به رشد قیمت‌ها کمک کند. بنابراین، سرمایه‌گذاران تنها به حجم واقعی تولید نگاه نمی‌کنند، بلکه «ریسک دسترسی به عرضه» را نیز در نظر می‌گیرند.

نرخ‌های لحظه‌ای اخیر

بر اساس آخرین داده‌ها در زمان تنظیم این گزارش، نفت خام آمریکا با کاهش بیش از ۲ دلار و اصلاح ۲.۷۵ درصدی به ۸۹.۶ دلار رسیده و نفت برنت نیز با کاهشی به میزان ۳ دلار معادل ۳ درصد، در ۹۷.۶۵ دلار معامله می‌شود.

با این حال، روند هفتگی همچنان صعودی است؛ به‌طوری‌که WTI بیش از ۱۰ درصد و برنت بیش از ۱۲ درصد رشد هفتگی را حفظ کرده‌اند.

چشم‌انداز قیمت نفت در آینده نزدیک

اگر تنش‌های ژئوپلیتیک در غرب آسیا ادامه یابد یا دامنه حملات به مسیرهای صادراتی گسترش یابد، احتمال بازگشت برنت به بالای ۱۰۰ دلار و تقویت بیشتر WTI دور از انتظار نخواهد بود. به ویژه اینکه بازار نشان داده در برابر هر خبر مرتبط با اختلال در حمل‌ونقل دریایی یا تهدید صادرات منطقه، واکنش تند و صعودی دارد.

در مقابل، اگر شدت تنش‌ها کاهش یابد یا نشانه‌هایی از باز شدن مسیر مذاکرات مشاهده شود، ممکن است بخشی از حباب ریسک ژئوپلیتیک تخلیه شود و قیمت‌ها وارد فاز اصلاحی گردند. با این حال، در شرایط فعلی، عوامل افزایشی در بازار نفت همچنان غالب هستند.

از آنجا که بازار هنوز بسته نشده، یکی از نقاط کلیدی برای تعیین مسیر آتی قیمت‌ها، بازگشایی بازارهای آمریکا در ساعت ۱۷ خواهد بود؛ جایی که واکنش سرمایه‌گذاران آمریکایی می‌تواند مشخص کند که آیا روند صعودی نفت ادامه می‌یابد یا بازار وارد فاز اصلاحی می‌شود. اگر توجه بازارهای آمریکا دوباره بر ریسک‌های ژئوپلیتیک و اختلال در عرضه متمرکز شود، احتمال بازگشت برنت به کانال ۱۰۰ دلار و افزایش مجدد قیمت‌ها وجود دارد؛ اما اگر سرمایه‌گذاران به سمت شناسایی سود تمایل پیدا کنند، فشار فروش کوتاه‌مدت ممکن است افزایش یابد.

در نهایت باید گفت که بازار نفت همچنان در شرایطی پرنوسان اما صعودی به سر می‌برد؛ به‌طوری‌که نفت برنت با وجود کاهش به محدوده 90 دلار و نفت آمریکا با بازگشت به کانال 80 دلار، کماکان تحت تأثیر ریسک‌های ژئوپلیتیک، تهدید مسیرهای کلیدی صادرات و اختلال در عرضه جهانی حمایت می‌شود. عبور شبانه برنت از ۱۰۲ دلار و WTI از ۹۳.۵ دلار نیز نشان می‌دهد که با هرگونه تشدید تنش، ظرفیت بازگشت سریع قیمت‌ها به سطوح بالاتر هنوز وجود دارد.