>> افزایش نرخ ارز و کاهش تعرفه گمرکی: چالشهای قیمتگذاری شیرخشک نوزاد و درخواست مهلت تسویهح

>> افزایش نرخ ارز و کاهش تعرفه گمرکی چالشهای قیمتگذاری شیرخشک نوزاد و درخواست مهلت تسویهحساب تولیدکنندگان >> رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد اعلام کرد که کاهش حقوق گمرکی واردات مواد اولیه، تأثیری بر کاهش قیمت تمامشده و در نتیجه قیمت همهفروشی این محصول نخواهد داشت. دلیل اصلی این موضوع، اجرای پیشین این تعرفه در سالهای گذشته بوده است.

تاریخچه تغییر تعرفه گمرکی و اثرات آن هانی تحویلزاده، رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک، در توضیح این موضوع بیان کرد در سالهای گذشته با نظر کارشناسی سازمان غذا و دارو، این حقوق گمرکی از ۳ درصد به ۱ درصد کاهش یافته بود.

تحویلزاده در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع نرخ ارز واردات مواد اولیه اشاره کرد و گفت سازمان غذا و دارو نرخ ارز واردات مواد اولیه شیرخشک اطفال را ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کرد.

پس از این اقدام، بانک مرکزی نیز طی بخشنامهای مهلت تسویهحساب مابهالتفاوت ارز ترجیحی را تنها در دو ماه محدود کرد. این موضوع به این معناست که مواد اولیهای که پیش از تغییر نرخ ارز در کارخانجات موجود بوده و محمولههایی که با نرخ ۴۲۰۰ تومانی خریداری شده اما هنوز از گمرک ترخیص نشدهاند، مشمول پرداخت مابهالتفاوت ارز شدهاند. تولیدکنندگان موظف هستند در عرض دو ماه اختلاف نرخ بین ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان و ۴۲۰۰ تومان را تسویه کنند.

او توضیح داد فرآیند تشکیل محصول، آزمایشات وابسته، تحویل به شرکت پخش، توزیع در داروخانهها، تسویهحساب داروخانه با شرکت پخش و نهایتا تسویهحساب شرکت پخش با تولیدکننده، در حدود ۸ ماه به طول میانجامد.

بنابراین، پرداخت مابهالتفاوت ارز در ظرف ۲ ماه برای هیچ تولیدکنندهای امکانپذیر نیست. پیشنهادها برای حل بحران نقدینگی و قیمتگذاری تحویلزاده برای خروج از این بحران، دو راهکار اساسی را پیشنهاد کرد مهلت ۸ ماهه برای تسویهحساب مابهالتفاوت نرخ ارز به کارخانجات داده شود تا بتوانند از محل فروش کالا به قیمت جدید، بدهی خود را پرداخت کنند. با دقت به حجم نقدینگی مورد نیاز، خط اعتباری جدیدی به کارخانجات تخصیص یابد.

مین این محصول حیاتی را تضمین نماید.

>> این اقدامات بر اساس نظر کارشناسان، میتواند از توقف خطوط تولید جلوگیری کرده و تداوم تامین این محصول حیاتی را تضمین نماید.تحلیل عمیقتر اثرات اقتصادی تغییر نرخ ارز بر زنجیره تأمین شیرخشکتغییر نرخ ارز مرجع از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان برای واردات مواد اولیه شیرخشک، شوک عرضی شدیدی به ساختار هزینههای تولیدکنندگان وارد کرده است.

این افزایش بیش از ۶ برابری نرخ ارز، در حالی که قیمت تمامشده نهایی محصول همچنان تحت کنترل و نظارت سازمان غذا و دارو و مجوزهای قیمتگذاری قرار دارد، حاشیه سود تولیدکنندگان را به شدت تحت فشار قرار داده است.

بسیاری از کارخانجات با مشکل نقدینگی حاد روبرو شدهاند، چرا که باید مواد اولیه را با نرخ جدید بخرند، اما محصول نهایی را با قیمتهای قدیمی و یا با تأخیر طولانی با قیمت جدید بفروشند.مکانیزم محاسبه مابهالتفاوت ارزی و پیچیدگیهای حسابداریمابهالتفاوت ارزی به تفکیک دو دسته اصلی محاسبه میشود اول، مواد اولیهای که در انبار کارخانه موجود بوده و با نرخ ۴۲۰۰ تومان خریداری شدهاند، اما در فرآیند تولید به مصرف رسیدهاند.

دوم، محمولههایی که پیش از اعلام نرخ جدید سفارش داده شده و با نرخ ۴۲۰۰ تومان بازنشانی اعتبار (LC) باز شدهاند، اما هنوز از گمرک ترخیص نشدهاند.

بانک مرکزی و سازمان غذا و دارو موظفاند این مابهالتفاوت را از تولیدکنندگان بگیرند، اما مکانیزم دقیق محاسبه، اعتبارسنجی اسناد گمرکی، صورتحسابهای حمل و نقل و بیمه، و تطبیق آن با موجودی انبار و مصرف واقعی، فرآیندی زمانبر و پر از چالشهای فنی است که در دو ماه امکانپذیر نیست.مقایسه با صنایع دارویی و غذاهای دیگروضعیت شیرخشک نوزاد منحصر به فرد نیست؛ بسیاری از صنایع دارویی، واکسنسازی، و تولیدکنندگان مواد غذایی تخصصی با چالش مشابهی روبرو هستند.

با این تفاوت که شیرخشک نوزاد به عنوان یک کالای استراتژیک و حساس از نظر تغذیه نوزادان، اولویت بالایی در تخصیص ارز ترجیحی داشته است. در صنعت دارو، مهلتهای تسویهحساب مابهالتفاوت معمولاً طولانیتر بوده و خطهای اعتباری ویژهای برای حفظ زنجیره تأمین در نظر گرفته شده است.

درخواست انجمن تولیدکنندگان شیرخشک برای مهلت ۸ ماهه و خط اعتباری جدید، دقیقاً بر پایه این پیشینهها و عرفهای صنعت دارو و غذا مبنای شده است.نقش شرکتهای پخش و داروخانهها در چرخه نقدینگییکی از گرههای اصلی در چرخه ۸ ماهه نقدینگی، نقش شرکتهای پخش و شبکه داروخانههاست. شرکتهای پخش معمولاً با اعتبار ۹۰ تا ۱۲۰ روزه از تولیدکنندگان خرید میکنند. داروخانهها نیز با تأخیر نسبت به شرکتهای پخش تسویه میکنند.

این یعنی تولیدکننده تا ۶ تا ۸ ماه پس از تحویل کالا، وجه فروش خود را دریافت میکند. در شرایط تورمی و با نرخ ارز بالا، ارزش پول دریافت شده در ۸ ماه آینده، به مراتب کمتر از ارزش پول پرداخشی برای خرید مواد اولیه امروز است.

این شکاف زمانی، اصلیترین عامل ورشکستگی پنهان کارخانجات است.ضرورت اصلاح ساختار قیمتگذاری بر پایه قیمتگذاری روزتأکید رئیس انجمن بر قیمتگذاری بر پایه مدارک و مستندات روز، اشارهای مستقیم به لزوم تغییر پارادایم قیمتگذاری از روش تاریخی ( بر اساس هزینههای گذشته) به روش جایگزینی یا روز است. در اقتصادهای تورمی، قیمتگذاری باید بر اساس هزینه جایگزینی مواد اولیه در لحظه فروش انجام شود، نه بر اساس هزینه تاریخی خرید.

اگر قیمتگذاری ماهانه یا فصلی بر اساس نرخ ارز و هزینههای روز انجام نشود، تولیدکننده در هر چرخه تولید، بخش از سرمایه خود را از دست میدهد.

این موضوع نیازمند هماهنگی کامل بین سازمان غذا و دارو، وزارت صمت، و بانک مرکزی است تا مکانیزمی شفاف، سریع و ماهانه برای بهروزرسانی قیمتها تدوین شود.خطرات ناشی از عدم اقدام کمبود، قاچاق و کیفیت پاییناگر چالشهای نقدینگی و قیمتگذاری حل نشود، سه سناریوی خطرناک در انتظار بازار شیرخشک نوزاد است اول، کاهش تولید یا توقف خطوط تولید توسط کارخانجاتی که قادر به تامین مواد اولیه نیستند، که منجر به کمبود واقعی کالا در بازار میشود.

دوم، بروز قاچاق و بازار سیاه شیرخشک، که در آن کالا با قیمتهای آزاد و بسیار بالاتر از قیمت رسمی فروش میشود و دسترسی طبقات ضعیف را دچار مشکل میکند.

سوم، ریسک کاهش کیفیت ناشی از استفاده از مواد اولیه ارزانتر و غیراستاندارد توسط تولیدکنندگان تحت فشار مالی، که سلامت نوزادان را مستقیماً تهدید میکند.پیشنهادهای عملیاتی برای سیاستگذارانبرای مدیریت این بحران، بستهای از اقدامات فوری و میانمدت پیشنهاد میشودامتداد فوری مهلت تسویهحساب افزایش مهلت پرداخت مابهالتفاوت ارزی از ۲ ماه به حداقل ۸ ماه، همزمان با چرخه نقدینگی واقعی صنعت.تخصیص خط اعتباری ارزی/ریالی کمبهره افتتاح اعتبارداریهای ویژه برای تولیدکنندگان شیرخشک با بهای پایین و مهلت بازپرداخت طولانی، با ضمانت سازمان غذا و دارو.مکانیزم قیمتگذاری ماهانه خودکار تدوین فرموله شفاف برای بهروزرسانی ماهانه قیمت تمامشده و همهفروشی بر اساس نرخ ارز مرجع روز، شاخص قیمت مواد اولیه جهانی، و نرخ تورم داخلی، بدون نیاز به جلسات طولانی تاییدیه.تسریع تسویهحسابهای بینبخشی الزام شرکتهای پخش و داروخانهها به کاهش دوره تسویهحساب به حداکثر ۳۰ روزه با حمایت قانونی و بانکی.پایش کیفیت سختگیرانه تقویت نظارت بر کیفیت مواد اولیه و محصول نهایی در طول این دوره بحرانی برای جلوگیری از هرگونه خلأ در استانداردها.دیدگاه کارشناسان اقتصاد دارو و امنیت غذاییکارشناسان اقتصاد دارو معتقدند که شیرخشک نوزاد به دلیل حساسیت بالا و عدم وجود جایگزین کامل برای مادران نادیدهگرفته یا دارای مشکلات لاکتاسیون، در دسته کالای امنیت ملی غذایی قرار میگیرد.

بنابراین، مدیریت هزینههای تولید و تضمین سودآوری معقول تولیدکنندگان، نه یک موضوع تجاری، بلکه یک وظیفه حکومتی است.

تجربه کشورهای دیگر نشان میدهد که در مدیریت کالای حیاتی کودک، دولتها معمولاً از مکانیزمهای حمایت مستقیم (سوبسید مستقیم مواد اولیه، تضمین خرید، یا قیمتگذاری بر اساس نرخ ارز آزاد مدیریت شده) استفاده میکنند تا از اختلال در تامین جلوگیری کنند.نمونههای موفق مدیریت جهانیدر اتحادیه اروپا و کانادا، قیمتگذاری فرمولهای شیر نوزاد بر پایه سبد هزینههای واقعی و نرخ ارز لحظهای انجام میشود و حاشیه سود تولیدکنندگان تضمین میشود.

در برخی کشورهای در حال توسعه، صندوقهای حمایت از مواد اولیه کودک ایجاد شده که تفاوت نرخ ارز ترجیحی و ارز آزاد را جبران میکند.

ایران میتواند با بهرهگیری از ظرفیت صندوق توسعه ملی یا منابع هدفمند یارانهها، یک صندوق ثبات قیمت شیرخشک تشکیل دهد که شوکهای ارزی را جذب کند و قیمت نهایی را برای مصرفکننده ثابت نگه دارد.نتیجهگیری و چشمانداز آیندهبیانیه انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد، زنگ خطری است برای تمام ذینفعان زنجیره تأمین این محصول حیاتی.

کاهش تعرفه گمرکی از ۳ به ۱ درصد، اگرچه گام مثبتی در راستای کاهش هزینههاست، اما در برابر شوک ۶ برابری نرخ ارز، اثری ناچیز دارد. ماجرای اصلی، مدیریت شکاف زمانی بین پرداخت هزینههای ارزی بالا و دریافت وجه ریالی با تأخیر و ارزش کمتر است.

اگر بانک مرکزی، وزارت صمت، و سازمان غذا و دارو به سرعت مکانیزم مهلت ۸ ماهه تسویهحساب، خط اعتباری ویژه، و قیمتگذاری ماهانه بر اساس مستندات روز را تدوین و اجرا نکنند، صنعت شیرخشک نوزاد ایران با خطر توقف تولید و وابستگی به واردات مستقیم (با هزینه ارزی بسیار بالاتر) روبرو خواهد شد.

حفظ تولید داخلی، نه تنها از نظر اقتصادی، بلکه از نظر امنیت غذایی و استقلال در تامین نیاز نوزادان، اولویت اول باید باشد.ادامه روند مذاکرات بین انجمن تولیدکنندگان، سازمان غذا و دارو، و بانک مرکزی در روزهای آینده، سرنوشت قیمت و دسترسپذیری شیرخشک نوزاد در ماههای پیش رو را تعیین خواهد کرد. شفافیت در محاسبه مابهالتفاوت، عدالت در توزیع ارز ترجیحی، و سرعت در تصمیمگیری، سه کلید اصلی خروج از این بحران هستند.